Ruiterstraat
portret van een straat

De boom en het groen in de straat

De boom

Weliswaar niet aan de poort of aan de ingang maar juist in het midden van de straat staat een reusachtige boom die als een poortwachter de wacht houdt. In de zomer kleuren zijn bladeren de ruimte zo groen dat de straat oogt als een statige Parklaan.

 

de paardekastanje bij ruiterstraat 16

Paardenkastanje (zomer 2014)

 

Vroeg in de herfst krijgt de boom een bruine tint, de bladeren vallen af en de straat wordt bedekt met een goudbruin tapijt.
In de winter waakt de imposante stam met zijn robuuste wijd uitwaaierende takken die aan de uiteinden iets naar boven reiken over de mooie panden links en rechts.

 

de paardekastanje november

Paardenkastanje (november 2014)

 

In het voorjaar worden de donkere kleverige knoppen fraaie witte pluimen, vanwege de prachtige bloeiwijze vaak ‘kaarsen’ genoemd. Halverwege de lente is de straat bezaaid met de uitgebloeide bloemen die de straat wit kleuren.

 

de paardekastanje vanuit de voordeur

Paardenkastanje vanuit de voordeur van Ruiterstraat 14-16 (zomer 2014)

 

De poortwachter is een Aesculus Hippocastanum oftewel de wilde of paardenkastanjeboom. Hij staat er altijd, vroeg in de ochtend, als het donker is, als het regent, op moeilijke dagen of op momenten dat het geluk je toelacht.
De naam paardenkastanje is afkomstig van het verhaal dat Turken dampigheid bij paarden genazen door paarden kastanjes te laten eten.

 

de paardekastanje de stam

Stam van de paardenkastanje (zomer 2014)

 

Kastanjebomen leveren in de herfst kastanjes. Die van de paardenkastanje zijn overigens bitter en niet eetbaar. Onze poortwachter is echter onvruchtbaar. Dus geen kastanjes in het najaar.
Onze poortwachter is een beeldbepalende gigant van zo’n 25 meter hoog en hij kan nog 10 meter groeien.

 

de paardekastanje in de voortuin links

Links de kastanje in de voortuin van nummer 14. Op de plaats van de vroegere kastanjeboom van nummer 16 staat nu een mispel (zomer 2014)

 

Aanvankelijk waren er twee poortwachters in de straat, één in de tuin van nummer 14 en één in de tuin van nummer 16.
Op 11 juli 1983 is de kastanje van nummer 16 gesneuveld. Tijdens een kortdurende heftige storm brak een grote tak van de boom en viel op het huis van Frans en Trees Peeters (nummer 18). De schade bleef beperkt. Omdat het een hoofdtak betrof was de boom instabiel geworden en een gevaar bij een volgende storm. De boom werd gekapt.

 

bomen ruiterstraat 14 en 16

Ruiterstraat 14-16 met bomen in 1932

 

Aanvankelijk (omstreeks 1930)  stonden er in de voortuinen van Ruiterstraat 14-16 vier acacia’s.

 

boomen rooyen

Bomen rooien (omstreeks 1935)

 

Omdat deze bomen veel rommel gaven werden ze gerooid omstreeks 1935 en eind jaren dertig vervangen door vier paardenkastanjebomen.

 

vier jonge paardekastanjes

Vier jonge steriele paardenkastanjebomen geplant (omstreeks 1939)

 

Ongeveer 5 jaar later zag dat er zo uit, zie hieronder.

 

uit Beckering Vinkers

Uit: Beckering Vinckers. De historische schoonheid van Zaltbommel (Amsterdam, 1944)

 

Men koos voor steriele kastanje bomen omdat de toenmalige bewoners (familie De Jong en familie De Roock) geen prijs stelden op kastanjes (lastig als ze op je hoofd vallen).

 

winter 1950

Winter 1950 met nog vier paardenkastanjes

 

Twee van de vier kastanjebomen werden rond 19.. gekapt waardoor twee poortwachters overbleven.

 

twee paardekastanjes

Nog twee kastanjebomen (1955)

 

Tot 1983 werd het aanzicht van de straat bepaald door twee beeldbepalende kastanjebomen.

 

twee paardekastanjes foto peter vd paauw

In 1976 bepaalden nog twee paardenkastanjes op dominante wijze het beeld van de Ruiterstraat.

 

Na de storm van 1983 heeft de kastanje van Ruiterstraat 14 op zijn eentje de poortwachterfunctie op zich genomen.

 

paardekastanje zomer 2014

Het beeldbepalend groen van de paardenkastanje (zomer 2014)

 

 

Het groen

Het groen in de Ruiterstraat zelf is door de eeuwen heen zeer beperkt geweest. Het was altijd een straat die typerend is voor een verstedelijkte omgeving, veel baksteen, bestraat van gevel tot gevel, geen plaats voor plant of boom. Waarschijnlijk waren de tuinen aan de voorkant van Ruiterstraat 14 en 16 de enige groenvoorziening. Een uitzonderlijke situatie was er tijdens de Vestingstedendagen in 2005. De straat was gedurende twee dagen omgetoverd tot groene oase met op allerlei plaatsen bomen, struiken en natuurlijke materialen.

 

ruiterstraat tijdens vestingdagen

De Ruiterstraat was 2 dagen groen tijdens de Vestingstedendagen in oktober 2005

 

Pas eind jaren tachtig kwam er heel voorzichtig wat groen in de straat in de vorm van planten op de stoepen. Soms werd daarvoor een tegel uit de stoep gelicht maar meestal stond het groen in een pot op de stoep. Ook de veranderde parkeersituatie (er mocht nog alleen aan de noordzijde worden geparkeerd) maakte ruimte voor een beter en groener leefklimaat in de straat.

 

maartje van kempen en anemoon van dijk

Maartje van Kempen en Anemoon van Dijk met een winkeltje op straat (1993)

 

Geleidelijk werd de straat vergroend en er zijn rond 2010 vrijwel geen stoepen meer zonder een groenvoorziening voor het huis. Hieronder volgen de verschillende panden zoals die gefotografeerd zijn door Rob Schröder. Behalve groen verschenen er voor sommige huizen ook bankjes (nummer 1, 2-4, 11). Bovendien kregen steeds meer huizen een buitenlamp op hun gevel (alle panden behalve nummer 7, 14, 21, 27, 31 en 37). De straat werd daardoor vriendelijker en oogde beter aangekleed.

 

hoek ruiterstraat boschstraat

Hoek Ruiterstraat Boschstraat (zomer 2015)

 

 

ruiterstraat 1 zomerr

Ruiterstraat 1 (zomer 2015)

 

 

ruiterstraat 3-5

Ruiterstraat 3-5 (zomer 2015)

 

 

ruiterstraat 8 2001

Ruiterstraat 8 (zomer 2001)

 

 

ruiterstraat 8 2

Ruiterstraat 8 (zomer 2015)

 

 

ruiterstraat 10 bloemen

Ruiterstraat 10 (zomer 2010)

 

 

voorkant bloemen ruiterstraat 12

Ruiterstraat 12 (zomer 2010)

 

 

ruiterstraat 11 en 13

Ruiterstraat 11 en 13 (winter 2014-2015)

 

 

voortuin ruiterstraat 14

Ruiterstraat 14 (zomer 2015)

 

 

voortuin ruiterstraat 16

Ruiterstraat 16 (winter 2014-2015)

 

 

bomen en groen ruiterstraat 18

Ruiterstraat 18 (zomer 2015)

 

 

ruiterstraat 15 17 19

Ruiterstraat 15-17-19 (zomer 2015)

 

 

zijaanzicht ruiterstraat 20

Ruiterstraat 20 (zomer 2015)

 

 

ruiterstraat 29 2015

Ruiterstraat 29 (zomer 2015)

 

 

tuin achter poort ruiterstraat 35 en 37

Achter deze poort van Ruiterstraat 35 (vroeger) en thans naast Ruiterstraat 37 is een prachtige tuin zichtbaar (zomer 2015)

 

 

tuin ruiterstraat 35 en 37

De tuin achter de poort van Ruiterstraat 35 (vroeger), tegenwoordig naast nummer 37

 

 

Bronnen
Foto’s van Cees van Winden, Rob Schröder en Mischa van Neck. Tussen 2013 en 2017

 

 

Juni 2018